انواع مصاحبه(3)- دکتر عابدینی
در هرکدام از این موارد، یک روزنامه نگار حق دارد پرسش هائی را مطرح کند که مردم میل دارند بپرسند و حق دارند که انتظار داشته باشند پاسخی منطقی نیز بشنوند. اما اگر مصاحبه شونده هم با وجود موافقت کردن با مصاحبه به همین میزان مصمم باشد که از پاسخ دادن طفره رود، صحنه برای مصاحبه چالشی آماده می شود.
این نوع مصاحبه در نهایت می تواند شبیه سوالات دادستان از متهم در دادگاه باشد. جالب است بدانید که ماهرترین مصاحبه کنندگان از این نوع، درس حقوق خوانده اند.
در یکی از معروف ترین مصاحبه های چالشی مجری یک برنامه خبری تلویزیون بی بی سی یک سوال را هفده باز از یک وزیر پرسید چون فکر می کرد پاسخ رضایتبخش را نشنیده است!
مصاحبه چالشی – ادامه
با این که این مثال، يک مثال غیرعادی است، اما بهتر است که تمام سوال ها در یک مصاحبه چالشی مربوط به یک موضوع باشد. برای انجام چنین مصاحبه هائی به آمادگی دقیق و کامل نیاز است تا بتوان سوالات هدفمندی مطرح کرد:
اجازه بدهید نکات اصلی را مرور کنيم....آیا شما این تعبیر از وقایع را قبول دارید؟
شما گفته بودید......چرا حالا می گوئید.....؟
ممکن است توضیح دهید چرا آن حرف را زدید؟
چرا همکارتان گفته بود.... که به نظر می آید به کلی با آنچه که شما اکنون به من می گوئید تفاوت دارد؟
خواهش می کنم به سوال من پاسخ دهید...
مصاحبه چالشی می تواند به سرعت نتیجه معکوس دهد. بینندگان یا شنوندگان ممکن است فکر کنند مصاحبه کننده در حق مصاحبه شونده بی انصافی می کند و با او مخالف شوند. لازم است که به قول نظامی ها "قواعد جنگ" رعایت شود.
مصاحبه کننده باید:
قاطع و پی گیر باشد و پاسخ به سوالات خود را مطالبه کند.
اگر مصاحبه شونده به وضوح از پاسخ دادن طفره می رود، او را به چالش بکشد.
اتهام ها و انتقادها را مستقیما با مصاحبه شونده مطرح کند.
تضمین کند که مصاحبه شونده فرصت منصفانه ای برای پاسخ دادن به اتهام یا انتقاد مطرح شده دارد.
حواسش جمع باشد و خونسرد باقی بماند.
درباره موضوع تحقیق کامل کرده باشد. اشتباه از سوی مصاحبه کننده او را کودن یا بداندیش جلوه می دهد.
مصاحبه کننده نباید:
سوالات جهت دار مطرح کند که نشان می دهد او نظر خصمانه ای نسبت به مصاحبه شونده دارد: شما از چه زمانی دیگر همسرتان را کتک نمی زنید؟
کنترل اعصابش را از دست بدهد.
طرف مصاحبه شونده را بگیرد یا با او مخالفت کند.
این نوع مصاحبه باید زمانی اجرا شود که واقعا لازم است. احمقانه است که در مصاحبه با مدیر یک انجمن خیریه درباره برنامه اين انجمن برای ساختن يک پرورشگاه جدید، او را به چالش کشید، مگر آن که شک و تردید قوی و واقعی در مورد حیف و میل مالی در بودجه پرورشگاه وجود داشته باشد.
- اسماعیل کرمی